- Kiedy można otrzymać zasiłek?
- Kryterium dochodowe - jak oblicza się dochód?
- Rodzaje zasiłków z pomocy społecznej
- Formalności związane z uzyskaniem pomocy społecznej
- Program Wieloletni "Pomoc państwa w zakresie dożywania"
Pomocy społecznej udziela się osobom, rodzinom z powodu:
- 1) ubóstwa,
2) sieroctwa,
3) bezdomności,
4) bezrobocia,
5) niepełnosprawności,
6) długotrwałej lub ciężkiej choroby,
7) przemocy w rodzinie,
8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,
9) bezradności w sprawach opiekuńczo -wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,
10) braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówkę opiekuńczo wychowawczą,
11) trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy,
12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,
13) alkoholizmu lub narkomanii,
14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej,
15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Podstawa prawna:
-ustawa z dn. 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.).
1 maja 2004 r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej. Ustawa określa rodzaje zasiłków, kryterium dochodowe, wysokości świadczeń i zasady ich waloryzowania. System zasiłków jest prostszy niż obowiązujący do 30 kwietnia 2004 r. Oparty jest na trzech podstawowych rodzajach zasiłków: zasiłku stałym, okresowym i celowym. Chociaż nazwy zasiłków są podobne (do starych) to jednak ich przeznaczenie nie zawsze jest takie samo jak w poprzednim okresie. Część form wsparcia przeniesiono do systemu świadczeń rodzinnych, który zaczął obowiązywać również 1 maja 2004 r. na mocy ustawy z dn. 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późno zm.). Jednoczesne wejście w życie obu ustaw nie było przypadkowe. Zasiłki z pomocy społecznej i świadczenia rodzinne, to dwa oddzielne, ale uzupełniające się systemy. Pomoc społeczna ma na "celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei system świadczeń rodzinnych jest wsparciem dla rodzin gorzej sytuowanych w wychowaniu dziecka (dzieci) oraz w sytuacji, kiedy w rodzinie znajduje się osoba niepełnosprawna, wymagająca opieki i pomocy. Jego charakter jest mniej selektywny niż systemu świadczeń z pomocy społecznej, o czym świadczą chociażby wyższe kryteria dochodowe określające uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Konsekwencją tego rozróżnienia jest adresowanie pomocy społecznej do osób o najniższych dochodach. Pomoc mogą uzyskać osoby, których dochody nie są większe niż 477 zł (osoba samotnie gospodarująca) lub 351 zł (na osobę w rodzinie). Dla porównania: prawo do zasiłku rodzinnego uzyskuje osoba lub rodzina, której dochody (dochody na osobę w rodzinie) nie są większe niż 504 zł (583 jeśli w rodzinie znajduje się dziecko niepełnosprawne).
Kiedy można otrzymać zasiłek?
O pomoc finansową mogą starać się osoby, które spełniają warunki określone w ustawie o pomocy społecznej.
l. Pierwszy, podstawowy warunek dla wszystkich zasiłków - trudna sytuacja a życiowa Osoba lub rodzina ubiegająca się o pomoc musi znajdować się w trudnej sytuacji życiowej, związanej w szczególności z: sieroctwem, bezdomnością, bezrobociem, niepełnosprawnością, długotrwałą chorobą, problemami rodzin wielodzietnych, trudnościami w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, zdarzeniem losowym, klęską żywiołową lub ekologiczną. Ustawa wylicza więcej takich sytuacji - tu podajemy tylko wybrane. Wyliczenie z ustawy nie jest zamkniętym katalogiem sytuacji, w których musi znaleźć się osoba ubiegająca się o pomoc. Oznacza to, że jako "trudna sytuacja życiowa" uprawniająca do pomocy może zostać uznana inna, niewymieniona w ustawie sytuacja.
2. Drugi warunek - trudna sytuacja finansowa
Miesięczny dochód osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc nie może być większy od kwoty określonej w ustawie o pomocy społecznej, czyli od tzw. kryterium dochodowego.
UWAGA: Oba wymienione warunki - pierwszy i drugi, muszą być spełnione jednocześnie.
Kryterium dochodowe - jak oblicza się dochód?
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, które spełniają tzw. kryterium dochodowe. Pomoc skierowana jest do osób o najniższych dochodach. Aby ją otrzymać nie można przekraczać poniższych kwot:
Wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej - 477 zł
Wysokość kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - 351 zł
Należy zsumować przychody z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli np. ubiegając się o pomoc w marcu, trzeba przedstawić dochód z lutego. Obliczając kryterium dochodowe na osobę w rodzinie sumujemy przychody wszystkich członków rodziny (np. zarobki, renty i emerytury, zasiłek dla bezrobotnych - to tylko przykłady - uwzględnianych dochodów może być więcej). Muszą to być dochody netto, czyli bez podatku oraz składek na ubezpieczenia.
Do dochodu nie wlicza się również:
- kwoty alimentów, które płaci członek rodziny ubiegającej się o wsparcie, innym osobom (spoza rodziny) - czyli płacone alimenty pomniejszają dochód tzn. są odejmowane od dochodu,
- jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz świadczeń w naturze,
- świadczeń przysługujących osobie bezrobotnej z tyt. wykonywania prac społecznie użytecznych,
- zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. (chodzi o zapomogę, którą wiosną 2007 r. wypłacono emerytom i rencistom, aby wynagrodzić brak waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych).
UWAGA: Należy jednak pamiętać, że kryterium dochodowe zmienia się - podlega okresowej weryfikacji. Zmieniają się również podane dalej wysokości zasiłków. Aktualne kwoty powinien znać pracownik socjalny ośrodka pomocy społecznej.
ZASIŁEK STAŁY
Zasiłek stały przysługuje:
1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Całkowita niezdolność do pracy oznacza:
- całkowitą niezdolność do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika! Komisji ZUS o całkowitej niezdolności do pracy lub o całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji), albo:
- zaliczenie do I lub II grupy inwalidów, albo
- znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności (odpowiednie orzeczenie zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności).
Osoba niezdolna do pracy z tytułu wieku to osoba, która ukończyła 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna).
Zasiłek stały nie przysługuje osobie uprawnionej do: renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku (do zasiłku rodzinnego) z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 444 zł, minimalna - 30 zł. Zasiłek wypłacany jest w wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem osoby (lub na osobę w rodzinie).
Przykład 1: Jedynym dochodem samotnej osoby niepełnosprawnej, całkowicie niezdolnej do pracy, jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Różnica wynosi: 477 -153 = 324 zł. Kwota zasiłku stałego została ustalona na 324 zł. Przykład 2: W rodzinie jest osoba niezdolna do pracy z powodu wieku. Po zliczeniu dochodów tej rodziny okazało się, że na jedną osobę w rodzinie przypada 200 zł. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł. Różnica wynosi: 351-200 = 151 zł. Kwota zasiłku została ustalona na 151 zł.
ZASIŁEK OKRESOWY
Jest wypłacany m.in. w następujących sytuacjach: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Wysokość zasiłku okresowego ustalana jest w podobny sposób jak zasiłku stałego, tzn. od wysokości odpowiedniego kryterium dochodowego odejmuje się dochód osoby lub rodziny. Maksymalna wysokość zasiłku nie może przekroczyć 418 zł. Minimalna kwota zasiłku okresowego to 20 zł. Wprowadzono też dodatkowa zasadę ustalającą minimalna kwotę zasiłku jako określony procent różnicy pomiędzy kryterium dochodowym a dochodem osoby lub rodziny.
Obecnie:
- zarówno w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jak i w przypadku rodziny procent różnicy pomiędzy kryterium dochodowym a dochodem, na podstawie którego określa się minimalna kwotę zasiłku okresowego, wynosi 50%.
Przykład 1: Osoba samotna osiąga dochód w wysokości 201 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej to 477 zł. Różnica wynosi: 477 - 201 = 276 zł.
W 2006 i 2007 r. zasiłek okresowy wypłacony będzie w kwocie nie mniejszej niż 35% ustalonej uprzednio różnicy, czyli: 276 zł * 35% = 96,60 zł. W 2008 r., w tym samym przypadku minimalna kwota zasiłku okresowego wyniosłaby 138 zł (276 zł * 50%).
Przykład 2: Dochód trzyosobowej rodziny wynosi 720 zł (240 zł na osobę). Kryterium dochodowe dla trzyosobowej rodziny to 1053 zł. Różnica wynosi: 1053 - 720 = 333 zł. Minimalna kwota zasiłku okresowego w 2006 i 2007 r. nie może być mniejsza niż 25% ustalonej uprzednio różnicy, czyli: 333 zł * 25% = 83,25 zł. W 2008 r., w tym samym przypadku minimalna kwota zasiłku okresowego wyniosłaby 166,50 zł (333 zł * 50%).
ZASIŁEK CELOWY
Wypłacany jest w celu zaspokojenia niezbędnej (konkretnej) potrzeby bytowej. Zasiłek może być przeznaczony na/ może pokryć: koszty zakupu żywności, leków, leczenia, kupno opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobne remonty i naprawy w mieszkaniu, koszty pogrzebu, bilet kredytowy. Zasiłek może być również przyznany osobie lub rodzinie, która poniosła straty w wyniku: zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W tych przypadkach pomoc może być przyznana niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Sytuacja, w której dokonuje się zwrotu pomocy dotyczy osób lub rodzin przekraczających kryterium dochodowe.
Pomoc dla osób lub rodzin przekraczających kryterium dochodowe
Specjalny zasiłek celowy
może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Pomoc nie podlega zwrotowi, jeśli wysokość pomocy (wartość) nie przekroczy odpowiedniego kryterium dochodowego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być również przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Formalności związane z uzyskaniem pomocy społecznej
Pomoc w formie zasiłków udzielana jest na wniosek osoby zainteresowanej. Należy zgłosić się do ośrodka pomocy społecznej w miejscu zamieszkania (gminie, dzielnicy). Zwracając się o wsparcie przedstawiamy swoją prośbę na piśmie. Chociaż nie ma takiego wymagania (prośba może być zgłoszona ustnie podczas osobistej wizyty, a nawet przez telefon) to jednak forma pisemna daje nam większą pewność, że ośrodek w terminie podejmie odpowiednie działania. Decyzja w sprawie zasiłku podejmowana jest po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny. Pracownik socjalny odwiedza osobę lub rodzinę starającą się o pomoc w jej mieszkaniu. Poznaje jej położenie i na tej podstawie planuje pomoc. Kolejnym etapem może być podpisanie kontraktu socjalnego. Kontrakt socjalny spisuje się w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej ( ... ).
W kontrakcie znajdzie się m.in. wyliczenie ustalonych z pracownikiem socjalnym działań, które powinna podjąć osoba/ rodzina w celu poprawienia swojej sytuacji. Pracownik socjalny ma prawo domagać się od osoby/ rodziny złożenia oświadczenia o uzyskiwanych dochodach i stanie majątkowym. Jeśli odmówimy złożenia oświadczenia, możemy spotkać się z odmową udzielenia pomocy. Osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń (art. l09).
Program Wieloletni Pomoc państwa w zakresie dożywania na lata 2006-2009
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania.
Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej.
W przypadku:
- osoby samotnie gospodarującej kryterium dochodowe wynosi: 477zł x 150%= 715,50 zł
- osoby w rodzinie kryterium dochodowe wynosi: 351zł x 150%= 526,50 zł.
Odwołania od decyzji ośrodka pomocy społecznej
Decyzję o przyznaniu pomocy podejmuje i podpisuje dyrektor ośrodka pomocy społecznej, w którym ubiegamy się o wsparcie. Odwołanie od niekorzystnej dla nas decyzji składamy w ciągu 14 dni od daty jej otrzymania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (instytucja odwoławcza podana jest w decyzji). Jeżeli jesteśmy zdania, że pracownik ośrodka pomocy społecznej albo też pracownik socjalny.
USTAWA z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
|
Pomoc Społeczna
